Άρθρο της φυσικοθεραπεύτριας Μαρίας Δρακοπούλου
Λίγα λόγια για τη μάλαξη…
Στις μέρες μας η μάλαξη ή κοινώς μασάζ ή χειρομάλαξη αποτελεί ένα εξαιρετικό μέσο προάσπισης και διατήρησης της υγείας μας με άμεσα αποτελέσματα. Η μάλαξη είναι μια από τις πρώτες, πιο φυσικές και κατοχυρωμένες θεραπευτικές πράξεις ενός φυσικοθεραπευτή. Μέσα από επιδέξιους χειρισμούς ο φυσικοθεραπευτής σκοπό έχει να προσφέρει ανακούφιση, αναζωογόνηση, χαλάρωση και ευεξία. Η επαφή των χεριών του θεραπευτή με το σώμα του θεραπευόμενου είναι το μέσο που καθιστά τη μέθοδο αυτή μοναδική. Επειδή χρησιμοποιείται η αφή σαν μέθοδος θεραπείας, προκαλεί βαθιά χαλάρωση. Μέσω των έντονων κινήσεων με τη χρήση ελαίων, το δέρμα ανανεώνεται, γίνεται πιο απαλό και λείο. Το μυϊκό σύστημα ξεκουράζεται, επουλώνεται και γίνεται πιο εύκαμπτο.
Ποιοι ακούν την μάλαξη;
Όπως και σε κάθε θεραπευτική πράξη έτσι και στην μάλαξη, υπάρχουν ενδείξεις και αντενδείξεις. Η Θεραπευτική μάλαξη εκτός από γνώση διάφορων χειρισμών και τεχνικών, χρειάζεται γνώσεις ανατομίας, φυσιολογίας και παθολογίας του ανθρώπινου οργανισμού. Ο θεραπευτής πρέπει να έχει την ικανότητα να διακρίνει τι λέει το σώμα, να βλέπει μέσα από τα δάκτυλά του και να μπορεί να ξέρει ποιο ακριβώς είναι το πρόβλημα του ανθρώπου, νιώθοντάς τον μέσα από τα χέρια του. Εκτός από την απλή φυσιολογία, παρατηρούμε ότι η μάλαξη επηρεάζει πολλά επίπεδα του οργανισμού, έτσι ώστε να ενεργοποιούνται και να εναρμονίζονται οι ενέργειες του νου, του σώματος και του πνεύματος, πετυχαίνοντας την κινητοποίηση του αυτοθεραπευτικού δυναμικού που όλοι έχουμε μέσα μας. Για το λόγο αυτό πρέπει να εφαρμόζεται μόνο από επαγγελματίες Φυσικοθεραπευτές, οι οποίοι είναι οι μόνοι που έχουν το νόμιμο κατοχυρωμένο δικαίωμα να ασκούν την Μάλαξη, την κατάλληλη εκπαίδευση και τις ανάλογες επιστημονικές γνώσεις. Η μάλαξη αποτελεί ένα βασικό κομμάτι της θεραπευτικής διαδικασίας σε ένα ευρύ φάσμα παθολογιών. Χάρη στην ποικιλία των θεραπευτικών χειρισμών η μάλαξη μπορεί να τονώσει ή να ξεκουράσει ένα σώμα. Να το δυναμώσει ή να το ανακουφίσει.
Ιστορική αναδρομή
Σε όλους τους πολιτισμούς έχουμε αναφορές για την αξία και τη συστηματική χρήση των μαλάξεων και των σωματικών ασκήσεων. Κατά τη Σινική περίοδο, γύρω στο 2500 π.Χ. οι Κινέζοι είχαν εντάξει στις θεραπευτικές τεχνικές τους τη συστηματική χρήση των μαλάξεων, συγχρόνως με τη σωματική άσκηση και τις αναπνευστικές κινήσεις αποσκοπώντας στην ενεργοποίηση του οργανισμού, ώστε να ξαναβρεί την ισορροπία του. Στην Αρχαία Ελλάδα, οι αρχαίοι Έλληνες με τον Ιπποκράτη, έθεσαν τα θεμέλια της γυμναστικής και των μαλάξεων, κάνοντας λόγο ότι η διατήρηση της υγείας απαιτεί μια κατάσταση ισορροπίας ανάμεσα στο σώμα, το νου και το περιβάλλον και συνιστούσαν τις μαλάξεις, τη γυμναστική, την υδροθεραπεία, την κινησιοθεραπεία και τη σωστή στάση του σώματος. Επίσης, Νοτιαμερικανοί, Ινδιάνοι, Μεξικάνοι και άλλες εθνικότητες έχουν χρησιμοποιήσει το μασάζ. Στο τέλος του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου πολλοί γιατροί στην Αμερική και στην Ευρώπη συνέχισαν την παράδοση και συνιστούσαν μασάζ για οποιαδήποτε περίπτωση, εφαρμόζοντας διάφορα είδη μασάζ για την αντιμετώπιση ψυχοσωματικών προβλημάτων κ όχι μόνο. Καθώς όμως η πίεση του χρόνου και το υψηλό κόστος της ιατρικής περίθαλψης αυξήθηκαν, οι γιατροί άρχισαν να δίνουν ιδιαίτερη σημασία στις τεχνολογικές εξελίξεις και όχι στη δουλειά με τα χέρια. Έτσι το μασάζ έγινε μια ξεχασμένη θεραπευτική τέχνη στον δυτικό κόσμο. Σήμερα , αναγνωρίζεται πάλι σαν παγκόσμιο εργαλείο θεραπείας, απόλαυσης και επικοινωνίας.
Ποιος ο σκοπός της μάλαξης?
Σκοπεύει στην αποκατάσταση των διαταραγμένων λειτουργιών όλου του οργανισμού και τη βελτίωση των φυσικών και διανοητικών ικανοτήτων του ατόμου.
Ποια άτομα ενδείκνυνται μια συνεδρία μάλαξης?
Αποτελεί το καλύτερο συμπλήρωμα της άσκησης και ενδείκνυται σε αθλητές ως αποθεραπεία και σε ευπαθείς ομάδες ατόμων, όπως οι έγκυες γυναίκες για ανακούφιση από περιοδικούς πόνους ,ηρεμία των νεύρων και των ψυχολογικών μεταπτώσεων. Ο μέσος ενεργός άνθρωπος πάσχει καθημερινά από μυοσκελετικούς πόνους οι οποίοι χρήζουν διερεύνησης και παρέμβασης.
Γιατί πονάμε;
Στις μέρες μας ,οι ρυθμοί της καθημερινότητας τις περισσότερες φορές δεν μας επιτρέπουν να έχουμε μια καλή ποιοτική ζωή. Η έλλειψη άσκησης ,η παχυσαρκία, το άγχος, η κακή διατροφή ,η κακή στάση σώματος και οι καταχρήσεις συμβάλλουν στην εναπόθεση των τοξινών στον οργανισμό μας. Οι τοξίνες είναι τα «απόβλητα» του αίματος και της λέμφου, οι οποίες όταν είναι σε περίσσεια αρχίζουν να καταπονούν το σώμα, αφού δεν βοηθούν στα κύτταρα να απορροφήσουν τις ουσίες για την ορθή λειτουργία τους. Έτσι, ο οργανισμός κουράζεται και δεν ανταποκρίνεται στις καθημερινές του συνήθειες με την ενεργητικότητα που χρειάζεται. Η κόπωση επιφέρει επιμέρους προβλήματα, τα πιο συνηθισμένα προέρχονται από την σπονδυλική στήλη. Από τους σπονδύλους διαχέονται δεξιά και αριστερά κάποια νεύρα, τα λεγόμενα παρασπονδύλια νεύρα. Αυτά τα νεύρα έρχονται σε επαφή με τους μύες της περιοχής .Όταν λοιπόν κουράζουμε τους μύες τότε και αυτοί με τη σειρά τους εγκλωβίζουν τα νεύρα και ακολουθεί πόνος. Όταν οι μύες δεν έχουν τη σωστή κινητικότητα λόγω ακινησίας, υπέρχρησης και κακής στάσης σώματος τότε εγκλωβίζουν διάφορα συστατικά όπως ασβέστιο και μαγνήσιο και έτσι συσσωρεύονται και δημιουργούνται τα γνωστά άλατα. Η κακή στάση σώματος μπορεί να προκαλέσει παραμορφώσεις στη φυσιολογική κυρτότητα της σπονδυλικής στήλης. Όταν είναι περιοδική, τότε το σώμα κινδυνεύει να «μάθει» σε αυτή τη λανθασμένη στάση. Όταν πλέον έχει γίνει μόνιμη τότε κινδυνεύουν ακόμα και να μετακινηθούν οι σπόνδυλοι (εννοείται σε απειροελάχιστές αποστάσεις τόσο όσο χρειάζεται να παρενοχλούν τα παρασπονδύλια νεύρα και να προκαλούν έντονο πόνο).Τα έντονα βάρη, η καθιστική ζωή ή η πολύωρη ορθοστασία, οι απότομες έντονες κινήσεις μπορούν να προκαλέσουν χαλάρωση ή συστολή των μυών. Έτσι, η σωματική αντοχή μειώνεται και τα επίπεδα ενέργειας ελαττώνονται. Ο πιο σωστός τρόπος εξισορρόπησης είναι ο συνδυασμός μάλαξης, σωστής διατροφής και άσκησης.
Μηχανισμός Δράσης της Θεραπευτικής Μάλαξης
Για να μπορέσουμε να αντιληφθούμε τα οφέλη της θεραπευτικής μάλαξης, είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε πώς αυτή επιδρά στο σώμα. Το πρώτο και κυριότερο όργανο που αντιδρά είναι το δέρμα. Ως βασικό όργανο εξωτερικής και εσωτερικής έκκρισης συνεργάζεται με όλα τα βασικά εσωτερικά όργανα και κυρίως με τον συνδετικό ιστό, την υπόφυση, τα επινεφρίδια και άλλους ενδοκρινείς αδένες. Στη βάση αυτού του μηχανισμού επίδρασης βρίσκονται σύνθετες και αντανακλαστικές αλληλοσυνδεόμενες νευραγγειακές και ενδοκρινικές διαδικασίες ρυθμιζόμενες από τα ανώτερα τμήματα του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος. Επίσης λειτουργεί σε συνεργία με το κυκλοφορικό και το αρθρομυϊκό σύστημα, ενώ αποσκοπεί στη βελτίωση της οξυγόνωσης και την απομάκρυνση των τοξινών από τους ιστούς. Η σωστή εφαρμογή των μαλάξεων χαλαρώνει τους σφιγμένους μύες, τους συνδετικούς ιστούς και τις περιτονίες. Βοηθάει στη λεμφική κυκλοφορία και την κατάσπαση του υποδόριου λίπους, βελτιώνοντας την ελαστικότητα και γενικότερα την εμφάνιση της επιδερμίδας. Η μάλαξη επιδρά με δύο τρόπους: με την πρόκληση μηχανικών αντιδράσεων στο σώμα, σαν αποτέλεσμα της πίεσης και της κινητοποίησης των μαλακών ιστών. Με την πρόκληση ανακλαστικών αντιδράσεων στο σώμα, σαν αποτέλεσμα της απάντησης του νευρικού συστήματος στα ερεθίσματα που δέχεται κατά τη διάρκεια της μάλαξης. Το αίμα και η λέμφος κυκλοφορούν έτσι ώστε όλα τα μέρη του σώματος να πάρουν βασικά θρεπτικά συστατικά, όπως το οξυγόνο, να αποβάλλουν πιο εύκολα τις τοξίνες και να αμυνθούν εναντίον κάθε αρρώστιας και απειλής. Τα αισθητήρια όργανα ενεργοποιούνται, ερεθίζονται και στέλνουν σήματα σε όλον τον οργανισμό, δίνοντάς τους την εντολή να χαλαρώσουν ή να διεγερθούν. Η μάλαξη επίσης, μπορεί να βοηθήσει στην έκκριση ενδορφίνης, της φυσικής αναλγητικής ουσίας του σώματος, που οδηγεί σε αισθήματα εφορίας. Τα δισεκατομμύρια αισθητήρων νεύρων που έχουμε σε όλο μας το σώμα και η δύναμη των 1,5 εκατομμυρίων αισθητηρίων νεύρων με τη μεγαλύτερη πυκνότητα που έχουμε στα ακροδάκτυλά μας, κάνουν τη μάλαξη αποτελεσματική και το ανθρώπινο άγγιγμα αναντικατάστατο.
Ποια τα οφέλη της μάλαξης;
Όπως και να την χαρακτηρίσετε ,θα είναι πάντα ο μοναδικός τρόπος ανακούφισης από τους μυϊκούς πόνους. Ανακουφίζει, ηρεμεί αλλά κυρίως σε συστηματική αγωγή βοηθάει τον οργανισμό να ανακτήσει τις ισορροπίες του. Προσφέρει καλύτερη κυκλοφορία, βελτίωση της στάσης του σώματος, αποτοξινώνει τον οργανισμό, βελτιώνει την αναπνοή αλλά και βοηθάει την επιδερμίδα να αποκτήσει περισσότερη ελαστικότητα. Ο θεραπευτικός της σκοπός δεν περιορίζεται μόνο στα σωματικά οφέλη. Ο άνθρωπος ενεργοποιείται σε ψυχοσωματικό επίπεδο, αφού βελτιώνεται η διάθεση, μειώνεται το άγχος και τονώνεται η ενέργειά του. Η συστηματική συχνότητα της μάλαξης, εκτός από τα οφέλη που προσφέρει βραχυπρόθεσμα, έχει και μακρυπρόθεσμα τα οποία είναι η ενίσχυση της πρόληψη των ασθενειών και η διατήρηση της υγειούς φυσικής κατάστασης, έτσι το ανοσοποιητικό σύστημα δυναμώνει και το σώμα μαθαίνει να αποτοξινώνεται συστηματικά.
Επιδράσεις της μάλαξης στη φυσιολογία του ανθρώπινου οργανισμού
Αναπνευστικό σύστημα: η μάλαξη χαλαρώνει την τάση των αναπνευστικών μυών, επιφέρει βαθιά αναπνοή και βελτιώνει την χωρητικότητα των πνευμόνων. Παράλληλα επιβραδύνει τον ρυθμό της αναπνοής χάρη στη μείωση της διέγερσης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος.
Καρδιαγγειακό σύστημα: η μάλαξη μπορείνα βελτιώσει την κυκλοφορία του αίματος υποβοηθώντας μηχανικά την φλεβική ροή προς την καρδιά. Να βοηθήσει τα αιμοφόρα αγγεία να εργαστούν πιο αποτελεσματικά, μέσω της αγγειοδιαστολής. Να ενισχύσει τη ροή του αίματος. Βελτιώνεται η μεταφορά του φρέσκου οξυγόνου και των θρεπτικών ουσιών στους ιστούς και επιταχύνεται η απομάκρυνση των τοξινών, των άχρηστων ουσιών και του διοξειδίου του άνθρακος, μέσω του φλεβικού συστήματος. Να μειώσει προσωρινά την αρτηριακή πίεση, λόγω της διαστολής των τριχοειδών αγγείων. Να μειώσει τον καρδιακό ρυθμό μέσω της χαλάρωσης του νευρικού συστήματος. Να μειώσει την ισχαιμία – ισχαιμία είναι η μείωση της ροής του αίματος σε μέρη του σώματος, που συχνά χαρακτηρίζεται από πόνο και δυσλειτουργία των ιστών.
Ουροποιητικό σύστημα: η μάλαξη αυξάνει την παραγωγή ούρων, λόγω της αυξημένης αιματικής κυκλοφορίας και παροχέτευσης της λέμφου από τους ιστούς.
Μυϊκό σύστημα:η μάλαξη ανακουφίζει από την ένταση, τους σπασμούς, την ακαμψία και τους περιορισμούς του μυϊκού ιστού. Χαλαρώνει τους μύες με αποτέλεσμα την αύξηση της ευλυγισίας. Αυξάνει την κυκλοφορία του αίματος φέρνοντας περισσότερο οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά στους μύες. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται το αίσθημα της μυϊκής κόπωσης και εξάντλησης. Επιφέρει την άμεση απομάκρυνση των τοξινών και των άχρηστων ουσιών από τους μύες. Η μάλαξη μειώνει την κυτταρική φλεγμονή και διευκολύνει την ανάπτυξη νέων μιτοχονδρίων στους σκελετικούς μυς
Λεμφικό σύστημα:η μάλαξη βοηθάναμειωθεί το οίδημα (περίσσεια υγρού στον ιστό) με την ενίσχυση της λεμφικής παροχέτευσης και την απομάκρυνση των άχρηστων ουσιών από το λεμφικό σύστημα. Η τακτική μάλαξη μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος, μέσω της αύξησης των λευκών αιμοσφαιρίων.
Επίδραση στο δέρμα:μέσω της μάλαξης βελτιώνεται η μικροκυκλοφορία στο δέρμα, παρατηρείται αυξημένη τροφοδοσία στα κύτταρα και η αναγέννηση τους. Επίσης παρατηρείται αυξημένη παραγωγή ιδρώτα από τους ιδρωτοποιούς αδένες, που βοηθά στο να αποβληθεί η ουρία και τα απόβλητα από το δέρμα. Αγγειοδιαστολή των επιφανειακών τριχοειδών αγγείων, συμβάλλοντας στη βελτίωση του χρώματος του δέρματος. Βελτίωση της ελαστικότητας του δέρματος, αυξημένη παραγωγή σμήγματος, συμβάλλοντας στη βελτίωση της απαλότητας του δέρματος και την αντίσταση στις λοιμώξεις.
Σκελετικό σύστημα: η μάλαξη αυξάνει το εύρος κίνησης των αρθρώσεων καθώς μειώνει τις παχύνσεις του συνδετικού ιστού και απελευθερώνει την περιτονία από περιοριστικούς παράγοντες. Μαλακώνει και κάνει πιο εύκαμπτο τον ουλώδη ιστό, τις συμφύσεις και περιορίζει τις φλεγμονές. Ως εκ τούτου, συμβάλει στην αποκατάσταση της κινητικότητας στις δύσκαμπτες αρθρώσεις. Βελτιώνει το μυϊκό τόνο και την ισορροπία, μέσω της μείωσης των επιβαρύνσεων που δέχονται τα οστά και οι αρθρώσεις. Ενισχύει την σωστή στάση σώματος.
Οι ψυχολογικές επιπτώσεις της μάλαξης – Η μάλαξη μπορεί να βοηθήσει ώστε: Να μειωθεί το στρες και το άγχος χαλαρώνοντας το μυαλό και το σώμα. Να δημιουργηθεί ένα αίσθημα ευεξίας και αυτοεκτίμησης. Στη θετική αντίληψη για την κατάσταση και την εικόνα του σώματος μέσω της χαλάρωσης. Στο να απαλύνει ένα συναισθηματικό τραύμα μέσω της χαλάρωσης.
Nευρικό σύστημα:η μάλαξη διεγείρει τους αισθητικούς υποδοχείς, ανάλογα με τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται, διεγείρεται ή καταπραΰνεται το νευρικό σύστημα. Επιδρά στο παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, βοηθώντας στη χαλάρωση και τη μείωση του στρες. Βοηθάει στη μείωση του πόνου μέσω της απελευθέρωσης ενδορφινών (οι ενδορφίνες είναι επίσης γνωστό ότι αυξάνουν τη διάθεση).
Η ομαλοποίηση της πέψης και η ανακούφιση από φουσκώματα γαστρεντερικού συστήματος
Η υποστήριξη της υγειούς εγκυμοσύνης και του τοκετού
Πώς σχετίζεται η μάλαξη και η άσκηση;
Μάλαξη προετοιμασίας και αποκατάστασης:
Πριν και μετά από ένα αθλητικό γεγονός οι συνεδρίες μάλαξης εφαρμόζονται για διαφορετικούς σκοπούς.
Η μάλαξη πριν από ένα αθλητικό γεγονός χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα στην προθέρμανση για την τόνωση της κυκλοφορίας, τη μείωση της έντασης στους μύες και τη βελτίωση της ψυχολογίας πριν από την άσκηση. Το είδος της μάλαξης είναι προσαρμοσμένο στις ανάγκες του κάθε αθλούμενου και τις απαιτήσεις της κάθε δραστηριότητας. Μπορεί να είναι χαλαρωτική ή τονωτική ανάλογα με την περίπτωση.
Η μάλαξη μετά από ένα αθλητικό γεγονός, από την άλλη πλευρά, είναι προσανατολισμένη στη μείωση των μυϊκών σπασμών και των προϊόντων του μεταβολισμού που εμφανίζονται με την εντατική άσκηση. Οι διάφορες τεχνικές αθλητικής μάλαξης ενισχύουν τη φυσική διαδικασία αποκατάστασης του σώματος, μειώνοντας τον χρόνο επούλωσης. Αυτό επιτρέπει στον αθλούμενο να επανέλθει γρήγορα στις προπονήσεις, χωρίς τον κίνδυνο τραυματισμού.
Μάλαξη συντήρησης
Πρόκειται για ένα τακτικό πρόγραμμα θεραπευτικής μάλαξης που βασίζεται στην κατανόηση της ανατομίας και των μυών που χρησιμοποιούνται σε ένα συγκεκριμένο άθλημα, και που είναι πιθανοί υποψήφιοι για υπερφόρτιση ή τραυματισμό . Με την επικέντρωση σε συγκεκριμένες ομάδες μυών, η μάλαξη συντήρησης διατηρεί και βελτιώνει το εύρος της κίνησης και την ευελιξία των μυών.
Αποκατάσταση
Ακόμη και με την προληπτική αγωγή συντήρησης, οι μύες παθαίνουν κράμπες και ρήξεις, με αποτέλεσμα τον πόνο και το πρήξιμο. Η αθλητική μάλαξη μπορεί να επιταχύνει την επούλωση και να μειώσει την ταλαιπωρία κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της αποκατάστασης.
Οι τεχνικές χειρισμού των μαλακών ιστών που χρησιμοποιούνται στην αθλητική μάλαξη είναι αποτελεσματικές στη διαχείριση οξειών και χρόνιων τραυματισμών. Οι τεχνικές σημείων πυροδότησης πόνου (Trigger point techniques) μειώνουν την ένταση του μυϊκού σπασμού και το αίσθημα πόνου στους τραυματισμένους και υπερφορτισμένους μύες. Οι τεχνικές βαθιάς εγκάρσιας μάλαξης βοηθούν την επούλωση και τη δημιουργία νέων, ισχυρών και ελαστικών ιστών, κάτι που συντελεί στη διατήρηση πλήρους εύρους κίνησης χωρίς πόνο κατά τη διάρκεια της αποκατάστασης.
Λίγα λόγια για την αθλητική μάλαξη
Είναι μία δυναμική μυοχαλαρωτική μάλαξη που επικεντρώνεται στις περιοχές του σώματος που έχουν επηρεαστεί από επαναλαμβανόμενες φορτίσεις μετά από άσκηση ή εργασία. Μειώνει το αίσθημα της κόπωσης, ανακουφίζει από τον πόνο, βελτιώνει την ευλυγισία και μειώνει το χρόνο επούλωσης και αποκατάστασης. Βοηθάει στην πρόληψη των τραυματισμών και προετοιμάζει το σώμα και το μυαλό για μέγιστη απόδοση. Οποιοσδήποτε συμμετέχει τακτικά σε προγράμματα άσκησης ή έχει αυξημένη καθημερινή καταπόνηση λόγω εργασίας μπορεί να επωφεληθεί από την αθλητική μάλαξη.
Λίγα λόγια για την μυοχαλαρωτική μάλαξη
Ενεργοποιεί τη φυσική διαδικασία επούλωσης και αποκατάστασης και όταν εφαρμόζεται τακτικά, περιορίζει και προλαμβάνει τα συμπτώματα καταπόνησης του μυοσκελετικού συστήματος και μειώνει τα επίπεδα άγχους. Είναι ιδιαίτερα ευεργετική στους ανθρώπους που δε μπορούν λόγω χρόνου ή κινητικών περιορισμών να ασκηθούν.
Ερευνητική τεκμηρίωση
Νέα Υόρκη: oι αθλητές -και όχι μόνο- μπορούν να επιβεβαιώσουν ότι η χειρομάλαξη ή κοινώς μασάζ ανακουφίζει τους σωματικούς πόνους και γενικότερα αναζωογονεί το σώμα. Τώρα μια νέα έρευνα τεκμηριώνει την αποτελεσματικότητα που δεν οφείλεται αποκλειστικά στον έμπειρο επαγγελματία, άλλα στο DNA του κάθε ανθρώπου. Ερευνητές του Ερευνητικού Ινστιτούτου για τη Γήρανση «Buck» στις ΗΠΑ και του Πανεπιστημίου Μακ Μάστερ του Οντάριο στον Καναδά, με επικεφαλής τον Δρ Μαρκ Ταρνοπόλσκι, ειδικό σε θέματα νευρομεταβολισμού, που δημοσίευσαν τη μελέτη στο επιστημονικό έντυπο Science Translational Medicine, σύμφωνα με το Science, ανακάλυψαν ότι το μασάζ, σε κυτταρικό επίπεδο μειώνει τη φλεγμονή και διευκολύνει την ανάπτυξη νέων μιτοχονδρίων στους σκελετικούς μυς.
Οι επιστήμονες έκαναν γενετική ανάλυση των βιοψιών μυών που πήραν από τετρακέφαλους 11 νεαρών ανδρών, αφού είχαν κάνει ποδηλασία σε στατικό ποδήλατο. Στη συνέχεια το ένα από τα δύο πόδια τους επιλέχθηκε κατά τύχη για να γίνει μασάζ και ακολούθησαν νέες βιοψίες δειγμάτων από τους μυϊκούς ιστούς. Οι συγκριτικές αναλύσεις, πριν και μετά το μασάζ, έδειξαν ότι οι χειρομαλάξεις καταπολεμούν την εμφάνιση των κυτοκινών (των ουσιών που προκαλούν φλεγμονή στα μυϊκά κύτταρα), ενώ παράλληλα προωθούν τη βιογένεση των μιτοχονδρίων (των μονάδων παραγωγής ενέργειας μέσα στα κύτταρα). Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το μασάζ ενεργοποιεί γονίδια που θεραπεύουν τους μυς και απενεργοποιεί γονίδια που σχετίζονται με τη χρόνια φλεγμονή. Συγκεκριμένα, το πόδι στο οποίο είχε γίνει μασάζ είχε κατά μέσο όρο 30% περισσότερο PGC-1α, ένα γονίδιο που βοηθά τα μυϊκά κύτταρα να δημιουργούν μιτοχόνδρια, σε σχέση με το πόδι στο οποίο δεν είχε γίνει μασάζ. Επίσης στο πόδι που είχε προηγηθεί χειρομάλαξη υπήρχε τρεις φορές λιγότερο NFkB, που ενεργοποιεί τα γονίδια τα οποία σχετίζονται με τη φλεγμονή. Η νέα έρευνα μάλιστα καταρρίπτει και την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι το μασάζ ωφελεί επειδή διώχνει το συσσωρευμένο γαλακτικό οξύ και άλλες άχρηστες ουσίες από τους κουρασμένους μυς, καθώς δεν διαπίστωσε κάτι τέτοιο. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ανακούφιση από τον πόνο που φέρνει το μασάζ, βασίζεται σε παρόμοιο βιολογικό μηχανισμό με αυτόν που επιφέρουν τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα. «Υπάρχει γενική ομοφωνία ότι το μασάζ σε κάνει να νιώθεις καλά, τώρα έχουμε και μια επιστημονική βάση για αυτή την εμπειρία», δήλωσε ο ερευνητής Σίμον Μέλοβ. Όπως είπε ο Δρ Ταρνοπόλσκι, η νέα έρευνα έρχεται να προσδώσει επιστημονική τεκμηρίωση σε μια πρακτική που γίνεται όλο και πιο δημοφιλής. «Τα δυνητικά οφέλη του μασάζ μπορεί να αποβούν χρήσιμα σε ένα ευρύ φάσμα ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων, όσων υποφέρουν από μυοσκελετικά τραύματα και όσων πάσχουν από χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις», ανέφερε. Το μασάζ, πέρα από τη εφαρμογή του από φυσικοθεραπευτές, αποτελεί μια από τις πιο δημοφιλείς εναλλακτικές και θεραπευτικές πρακτικές, διεθνώς.
Μάλαξη και αθλητισμός
Έχουμε ακούσει πολλές φόρες για το πόσο σημαντικό είναι να γίνεται η σωστή μάλαξη σε έναν αθλητή, όποιο αγώνισμα κι αν κάνει. Οι ευεργετικές ιδιότητες της αθλητικής μάλαξης, είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τον κάθε αθλητή. Με την έντονη προπόνηση οι μύες του σώματος διεγείρονται και αιματώνονται. Σε αρκετές περιπτώσεις μετά από κάποιες έντονες κινήσεις οι μύες του αθλητή μπορεί να συσφιχθούν και για να χαλαρώσουν, ώστε να μην δημιουργούνται κράμπες, χρειάζεται μάλαξη. Όταν τώρα μεταφέρουμε τα θετικά πλεονεκτήματα της μάλαξης στο χώρο του αθλητισμού, μπορούμε να αποκομίσουμε αρκετά θετικά στοιχεία, που θα δώσουν στον αθλητή την απαραίτητη χαλάρωση και αποθεραπεία μετά την ένταση των ασκήσεων ή των αγώνων. Η αθλητική μάλαξη θεωρείται απαραίτητο ιδίως στις πιο προηγμένες αθλητικά χώρες όπως η Αμερική, ενώ πολλές φορές οι αθλητές σε επίπεδο πρωταθλητισμού, έχουν τους προσωπικούς τους φυσιοθεραπευτές. Στον πρωταθλητισμό, όλοι γνωρίζουμε ότι οι αθλητές δίνουν το μέγιστο ή και πολλές φορές το παραπάνω από τις δυνατότητες και τις δυνάμεις τους, επιβαρύνοντας έτσι τους μύες τους, με την περισσότερη άσκηση. Αυτό δημιουργεί έντονες συσπάσεις στους μύες και μεγαλύτερη την ανάγκη για σωστή και ομαλή επαναφορά της αιμάτωσής τους στα κανονικά επίπεδα. Τα σωστά επίπεδα αιμάτωσης επίσης διευκολύνουν την ομαλή καρδιακή λειτουργία. Κάτι που είναι απαραίτητο στον αθλητή που κάνει πρωταθλητισμό. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη μάλαξη, ιδίως μετά την έντονη προπόνηση ή τον αγώνα, κατά τον οποίο ο αθλητής έχει υπερβεί τον εαυτό του και έχει δώσει το μέγιστο ή και παραπάνω των δυνατοτήτων του.
Η μάλαξη είναι για όλους και δε χρειάζεται να περιμένει κάποιος μέχρι να πονέσει για να κάνει.
Η μάλαξη είναι ένα εργαλείο προληπτικής θεραπείας, που βοηθά να κατανοήσει κάποιος τα μηνύματα του σώματός του, ώστε να κάνει κάτι γι’ αυτά, πριν φτάσει στο σημείο να καταρρεύσει εντελώς.
Βάζοντας τη μάλαξη στη ζωή μας, κάνουμε ένα θετικό βήμα για την υγεία μας.
Μαθαίνουμε να κατανοούμε τη γλώσσα του σώματός μας και λέμε «ναι» στη χαλάρωση και την ευεξία και «όχι» στην ένταση και τον πόνο.
Λίγα λόγια για τη σάουνα
Ο όρος σάουνα (Sauna) ή θερμόλουτρo δηλώνει την διαδικασία της έκθεσης του σώματος σε υψηλή θερμοκρασία (80 – 120 βαθμούς C) επί ένα χρονικό διάστημα της τάξης των 10′-15. Ακολούθως συνίσταται ψύξη του σώματος με την επαφή με ψυχρό νερό ή χιόνι. Επίσης δηλώνει τον θάλαμο μέσα στον οποίο επικρατεί η υψηλή θερμοκρασία και ο οποίος έχει ειδική κατασκευή, συνήθως από ξύλο κωνοφόρων. Ξηρή θερμότητα παρέχεται από μία ηλεκτρική θερμάστρα γεμάτη πέτρες, επιδρώντας άμεσα στο σώμα, προκαλώντας έντονη εφίδρωση. Οι πόροι του δέρματος διαστέλλονται και το σώμα «καθαρίζει» από τις τοξίνες. Μετά την έξοδο από τον θάλαμο της σάουνας συνιστώνται αναπνοές σε καθαρό αέρα και ένα κρύο ντους. Μία συνήθεια που ήρθε από τη μακρινή Φινλανδία, και καθιερώθηκε διεθνώς ως μία από τις πλέον διαδεδομένες μεθόδους αποτοξίνωσης του ανθρώπινου οργανισμού.
Η χρήση της σάουνας είναι ένας πολύς καλός παράγοντας αποκατάστασης των μυών μετά από δυνατές προπονήσεις. Η αποθεραπεία του αθλητή και ειδικότερα η μυϊκή του αποκατάσταση είναι εξ ίσου σημαντική με την προπόνησή του. Πρέπει όμως να γίνεται σωστά γιατί όσο απλό ακούγεται τόσο περίπλοκο είναι στην ουσία. Η υπέρμετρη χρήση μεθόδων αποκαταστάσεως ή η πλημμελής χρησιμοποίησή τους οδηγούν σε εκ διαμέτρου αντίθετα αποτελέσματα. Το πιο απλό παράδειγμα είναι το απολαυστικό μπάνιο σε ζεστό νερό. Η παραμονή στη μπανιέρα για 10-15 λεπτά χαλαρώσει τους μυς ενώ αν παραμείνετε για μια ώρα θα αισθανθείτε έντονη κούραση.
Οι σάουνες λαμβάνοντας υπόψη τα κύρια λειτουργικά χαρακτηριστικά τους διακρίνονται σε:
• Κλασικές, που είναι οι γνωστές μας σάουνες με τον θερμαντήρα με την Ηλεκτρική Αντίσταση και τις πέτρες
• Σάουνες Υπέρυθρων ακτινών, οι οποίες χρησιμοποιούν Υπέρυθρες ακτίνες για τη θέρμανση και ανύψωση της θερμοκρασίας.
Ποια τα οφέλη της σάουνα;
Η συχνή σάουνα δεν κάνει κάποιον μόνο να ιδρώνει ξανά και ξανά, αλλά επίσης φαίνεται να μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο (εγκεφαλικό και έμφραγμα), αλλά και γενικότερα τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου από οποιαδήποτε αιτία, σύμφωνα με μια νέα φινλανδική διαχρονική επιστημονική έρευνα. Όσο περισσότερη ώρα μάλιστα αντέχει κανείς να μείνει στη σάουνα, τόσο περισσότερο ωφελείται η υγεία του. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καρδιολόγο Γιάρι Λαουκάνεν του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Φινλανδίας στο Κουόπιο έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό JAMA Internal Medicine. Η νέα μελέτη επιβεβαιώνει πορίσματα προηγούμενων ερευνών και δείχνει ότι όταν κάποιος κάνει τακτικά σάουνα, κινδυνεύει λιγότερο από θανατηφόρο έμφραγμα ή εγκεφαλικό, αλλά και από πρόωρο θάνατο εξαιτίας άλλης αιτίας. Όσες περισσότερες φορές γίνεται η σάουνα, τόσο μικραίνει ο καρδιαγγειακός κίνδυνος. Με την ζέστη της σάουνας, τα αιμοφόρα αγγεία στο δέρμα σου διαστέλλονται και αυξάνεται η κυκλοφορία του αίματος. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να πέφτει η αρτηριακή πίεση του σώματος, προκαλώντας την καρδιά σου να χτυπά πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά. Αυτό ισοδυναμεί με το να κάνεις μια ήπια καρδιαγγειακή άσκηση (παρόμοια με το περπάτημα) ενώ απλά κάθεσαι. Επίσης, η σάουνα βοηθά στην αποφυγή ιώσεων και κρυολογημάτων. Μελέτη του Πανεπιστημίου της Βενετίας έδειξε πως όσοι έκαναν συχνά σάουνα, σε τακτική βάση αρρώσταιναν πιο σπάνια σε όσους δεν την προτιμούσαν. Κι ενώ οι επιστήμονες κρατούν επιφυλάξεις, σημειώνοντας πως για να εξάγουμε ασφαλή συμπεράσματα χρειάζεται περαιτέρω μελέτη, συνάδελφοί τους από τη Γερμανία και τη Φινλανδία σε αντίστοιχες μελέτες επίσης κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα. Η χρήση της σάουνας μειώνει την πιθανότητα κρυολογήματος. Ακόμα η ανακούφιση από τον πόνο, είτε πρόκειται για αρθρίτιδα, είτε μυϊκό πόνο είναι άλλος ένας λόγος για να δοκιμάσει κανείς τη σάουνα που ως γνωστόν βελτιώνει την κυκλοφορία και χαλαρώνει τους τένοντες και τους συνδέσμους. Επίσης, η υψηλή θερμοκρασία στη σάουνα απελευθερώνει τις ενδορφίνες κι έτσι έχεις ως αποτέλεσμα την απάλυνση του πόνου και την ανακούφιση. Το δέρμα μας περνάει πολλά κάθε μέρα. Εφαρμόζουμε τόσα προϊόντα, εκτίθεται στον ήλιο και σε τοξίνες ενώ δεν του δείχνουμε πάντα τη δέουσα σημασία. Η σάουνα μπορεί πραγματικά να βοηθήσει στην αύξηση της ροής του αίματος στο δέρμα, το οποίο με τη σειρά του καθιστά πιο θρεπτικές τις ουσίες που υπάρχουν στους ιστούς μας. Βοηθά επίσης να καθαρίσει η επιδερμίδα, μέσω του ιδρώτα που αποβάλλει τα βακτήρια. Αυτό μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της εμφάνισης και της κατάστασης της επιδερμίδας μας. Τι σχέση έχει η εφίδρωση που προκαλεί η σάουνα με τον ύπνο; Κι όμως, σύμφωνα με τον Δρ Joseph Mercola, γνωστό γκουρού της εναλλακτικής ιατρικής, η σάουνα βοηθά στην αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος, που πέφτει με το που βγεις από αυτήν. Η πτώση της θερμοκρασίας διευκολύνει τον ύπνο και δείχνει στον οργανισμό πως ήρθε η ώρα να κοιμηθεί. Η αποτοξίνωση είναι από τα πιο δημοφιλή οφέλη της σάουνας. Όταν μπαίνουμε μέσα στη σάουνα, οι τοξίνες αποβάλλονται μέσω του ιδρώτα, όπως επίσης και τα βαρέα μέταλλα και τα βακτήρια ενώ παράλληλα αυξάνεται η αποτοξινωτική ικανότητα της επιδερμίδας μας, τονώνοντας τους ιδρωτοποιούς αδένες.
Προκειμένου να καρπωθείς τα οφέλη της σάουνας, θα πρέπει να γνωρίζεις ακριβώς πώς πρέπει να την χρησιμοποιείς σωστά. Εδώ είναι μερικές συμβουλές:
- Πιες τουλάχιστον 4 ποτήρια νερού πριν μπεις στην σάουνα. Με αυτό τον τρόπο θα αποφύγεις την αφυδάτωση όταν την χρησιμοποιείς.
- Μείνε στη σάουνα 15 λεπτά και ποτέ παραπάνω από 20 λεπτά.
- Τύλιξε μια πετσέτα γύρω από το σώμα σου και να κάθισε άνετα. Ανέπνεε κανονικά και προσπάθησε να χαλαρώσεις.
- Μερικές φορές κάποιοι γίνονται πολύ ανήσυχοι ή να αρχίσουν να αναπλέουν γρήγορα μέσα στην σάουνα. Αν σου συμβεί κάτι τέτοιο, πρέπει να βγεις από την sauna αμέσως.
- Μετά την συνεδρία σκούπισε τον ιδρώτα από το σώμα σου, στέγνωσε, και πιες 3 ποτήρια νερό.
- Τέντωσε τους μυς σου και ξεκουράσου για λίγο.
- Να χρησιμοποιείς τη σάουνα μόνο 2 με 3 φορές την εβδομάδα.
- Μην καταναλώνεις αλκοόλ ή οποιαδήποτε φάρμακα αμέσως πριν ή ενώ είσαι μέσα στη σάουνα
Να θυμάσαι: η σάουνα δεν είναι για όλους
Εάν έχεις κάποιο πρόβλημα υγείας, φρόντισε να μιλήσεις με το γιατρό σου πριν να τη δοκιμάσεις. Οι ειδικοί πάντως επισημαίνουν πως όσοι παθαίνουν εύκολα αφυδάτωση ή έχουν χαμηλή αρτηριακή πίεση, μπορεί να ζαλιστούν ή και να λιποθυμήσουν σε μια καυτή σάουνα, ενώ δεν ενδείκνυται η κατανάλωση αλκοόλ πριν μπει κανείς σε αυτήν. Αντίθετα, η σάουνα κάνει σύμφωνα με το womenonly.gr, καλό σε όσους έχουν υπέρταση, επειδή ρίχνει την πίεση, όπως έχουν δείξει και προηγούμενες μελέτες.
- Αντενδείξεις: Άτομα πάσχοντα από άσθμα, ρευματισμούς, νεφροπάθειες, φλεγμονές, προβλήματα στεφανιαίας και καρδιακής ανεπάρκειας, γριππώδεις λοιμώξεις, χαμηλή ή υψηλή αρτηριακή πίεση.
Διαδικτυακή βιβλιογραφία